باز بودن راه و استطاعت زمانى ، پس بر مريضى كه قدرت رفتن به حج ندارد يا بر او حرج و مشقت زياد دارد واجب نيست اگر بر او حج مستقر نشده باشد و بر كسى كه راه براى او باز نيست يا وقت تنگ است بطورى كه نمىتواند به حج برسد نيز واجب نيست . « 42 » م - اگر با وجود شرايط استطاعت ، حج را ترك كرد ، حج بر او مستقر مىشود و بايد بعدا به هر نحو مىتواند به حج برود ولو به سختى و گرفتن مال از ديگران و اگر بميرد بايد حج او را از اصل تركه خارج نمايند . « 43 » م - مستطيع بايد خودش به حج برود ، و حج ديگرى از طرف او كفايت نمىكند ، مگر در مورد مريض يا پير به شرحى كه بعدا بيان مىشود . « 44 » م - كسى كه خودش مستطيع است نمىتواند از طرف ديگرى براى حج نايب شود يا حج استحبابى بجا آورد ، و اگر حج نيابى يا استحبابى بجا آورد در صورتى كه عالم و عامد باشد صحت نيابتش خالى از اشكال نيست و اما در صورت جهل يا غفلت ذمه منوب عنه برى و فقط اجرة المثل را مستحق است نه اجرة المسمى را . « 45 » م - كسى كه حج بر او مستقر شد و بجا نياورد تا فوت شد ، بايد از تركهء او براى او حج بدهند و حج ميقاتى كفايت مىكند ، و تا حج او را ندهند ورثه نمىتوانند در تركه تصرف نمايند چه تركه به قدر مصرف حج باشد يا زيادتر مگر آنكه حج را به ذمه بگيرند . و لازم است در همان سال فوت ، حج را اداء نمايند و تأخير از آن جايز نيست ، و چنانچه در آن سال استيجار ممكن نباشد مگر از بلد ، لازم است از بلد اجير بگيرند و از اصل تركه خارج مىشود ، و همچنين اگر در آن سال از ميقات نتوانند اجير بگيرند مگر به زيادتر از